Wanneer je geschiedenis onderzoekt, is het belangrijk om te weten of de bronnen die je gebruikt representatief zijn. Dit betekent dat je aantoont of een bepaalde bron kenmerkend is voor een bepaalde tijd / ideologie / ontwikkeling of groep mensen. Hoe komt dit terug op een toets? Meestal gewoon letterlijk, dus is de bron representatief?
Hoe pak je dit aan?
Kijk of de bron overeenkomt met het algehele beeld van een periode / ideologie / ontwikkeling. Zo niet, dan is het een uitzondering, en dus niet-representatief. Je kunt vaak antwoorden met: “het beeld is representatief, want het komt overeen met wat bronnen laten zien / wat er … gebeurde, zoals ….”. Of “het beeld is niet representatief, want in andere bronnen zie je juist dat …”. Twijfel je? Dan controleer je een bron aan de hand van de volgende vijf stappen:
- Wie is de auteur? Het is goed om te weten wie de bron heeft geschreven, want als de auteur een bekende en gewaardeerde historicus is, is de bron waarschijnlijk betrouwbaarder. In het geval van historische personen kijk je naar de achtergrond van diegene. Misschien was de auteur wel een nazi die tegen de bevelen van Adolf Hitler (de leider van de nazi’s) in ging. Dat was heel ongebruikelijk. Dus als er van je gevraagd wordt of die bron dan representatief was voor de manier waarop nazi’s handelden, dan is het antwoord: “Nee, want …”.
- Wanneer is de bron gepubliceerd? Als de bron heel oud is, kan het zijn dat de informatie niet meer relevant is voor jouw onderzoek, omdat er sindsdien nieuwe ontdekkingen en inzichten zijn.
- Wat was de context? Het is belangrijk om te weten in welke tijd de bron is geschreven, omdat dit kan beïnvloeden wat er in de bron staat en of het objectief is. Als de bron tijdens een politieke strijd is geschreven, kan de auteur misschien partijdig zijn en niet objectief schrijven.
- Is de bron objectief? Het is goed om te controleren of de auteur objectief is en niet partijdig met een specifiek doel. Bijvoorbeeld, propaganda is bedoeld om mensen te beïnvloeden, niet om hen objectieve informatie te geven.
- Is de bron betrouwbaar? Het is belangrijk om andere bronnen te raadplegen om te beoordelen of de informatie in de bron klopt. Als de informatie door andere betrouwbare bronnen bevestigd wordt, is de informatie waarschijnlijk correct. Als andere bronnen andere informatie geven, is het belangrijk om verder te onderzoeken om de juiste informatie te vinden.
Het is handig om deze 5 dingen in gedachten te houden als je bronnen beoordeelt, maar je hoeft niet elk van deze 5 dingen voor elke bron te doen. Het hangt af van wat je onderzoekt en waar je naar op zoek bent, welke dingen belangrijk zijn om te controleren.