Indonesië en Nederland: van 'Tempo Doeloe' naar onafhankelijkheid

Ruim vierhonderd jaar geleden verschenen drie zwaar gehavende schepen in de haven van Amsterdam. Aan boord zaten negentig mannen die al 2,5 jaar thuis niet meer hadden gezien. Het was hen gelukt het vaderland weer te bereiken. In Amsterdam werden de mannen als helden onthaald. De wachtende mensen op de Amsterdamse kade vergaapten zich aan de exotische voorwerpen die de mannen mee naar huis hadden genomen. Vooral de gigantische vogel die de mannen mee hadden genomen trok de aandacht. Het beest met een keiharde kop, een snavel die iemands vingers eraf kon bijten en de felgekleurde veren stonden gelijk aan een sprookje dat werkelijkheid was geworden. De vogel was een geschenk geweest van de vorst van Bali. Een symbool van het geheimzinnige Oost-Azië. Die eerste reis naar Indonesië vormde de basis voor de 350 jaren aan Nederlandse overheersing die daarop zouden volgen. Maar heeft de Nederlandse overheersing dan zoveel sporen achtergelaten? In dit thema gaan we die vraag onderzoeken.

 

Aan de slag

In dit thema staat de relatie tussen Indonesië en Nederland centraal. Die relatie is uitgewerkt in een aantal verschillende tijdsperioden. Voor elke periode is een apart ‘hoofdstuk’. Elk hoofdstuk bestaat uit paragrafen, dat zijn de stukjes leertekst. Aan het einde van elk stukje leertekst zijn opdrachten te vinden. Daarmee kun je testen of je de stof goed hebt begrepen, maar ook of je de verschillende historische vaardigheden beheerst.

In de tekst vind je blauwgedrukte woorden. Dat zijn de historische begrippen. Op de begrippenpagina vind je een overzicht van alle begrippen op de Geschiedenis Vandaag website. Dat betekent dat je de juiste begrippen uit de lijst moet opzoeken, die betrekking hebben op het thema: ‘Indonesië en Nederland, van Tempo Doeloe naar onafhankelijkheid’.

Ja kan je antwoorden op de website invullen, in de daarvoor ontworpen invulblokken. Als je het antwoord inlevert krijg je automatisch je antwoorden toegestuurd.

Hoe beantwoord ik een (toets)vraag?
Hoe contextualiseer ik?
Hoe formuleer ik een (onderzoeks)vraag?
Hoe interpreteer ik een bron?
Hoe maak ik een samenvatting?
Hoe schrijf ik een (historisch) betoog?
Begrippen
null

De ontdekking van Indonesië en de Verenigde Oost-Indische Compagnie

Vanaf 1595 verlieten regelmatig schepen met kooplieden de haven van Amsterdam. Die kooplieden moesten de weg naar Oost-Indië zien te vinden. Dat gebied stond bekend om de exotische specerijen zoals: kruidnagel, peper, nootmuskaat, foelie en kaneel. Die specerijen waren vaak erg veel waard. De kooplieden hoopten dan ook veel winst te behalen met die handel.

null

Nederlands-Indië

De Verenigde Oost-Indische Compagnie werd opgeheven. Wat moest Nederland doen met alle VOC-bezittingen? Die zomaar opgeven was geen optie. De Nederlandse staat wilde voor elkaar krijgen waarin de VOC had gefaald: een winstgevend wingewest.

null

De modernisering van Indonesië

Als je in 1860 langs de Indonesische eilanden voer, zag je wapenborden met daarop de Nederlandse Leeuw. Ging je aan land, dan liep je misschien een Nederlandse ambtenaar tegen het lijf. Veel meer zou je van de Nederlandse aanwezigheid niet merken. In de jaren daarna zou dat echter ingrijpend veranderen.

null

Oorlogsgeweld tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog

In 1947 begon de Nederlandse overheid aan militaire acties om de orde en rust te herstellen in haar kolonie Nederlands-Indië: de Politionele Acties. Aan Indonesische en Nederlandse kant zouden deze acties leiden tot oorlogsgeweld, maar werden er ook op grote schaal oorlogsmisdaden begaan? In 1969 werd die vraag onderzocht, maar kon men het niet eens worden over het antwoord. Jullie treden in de voetsporen van de onderzoekers.